Rijnmond-Drechtsteden

De regio Rijnmond-Drechtsteden is een dichtbevolkt gebied met grote economische betekenis voor Nederland. Het is een gebied van uitersten: met havenactiviteiten, stedelijk gebied, de Greenports (tuinbouw) en natuurgebied De Biesbosch. 

In dit gebied - rond Rotterdam en Dordrecht - komt het water van twee kanten: van zee en van de rivieren. Economische en ruimtelijke ontwikkeling in Rijnmond-Drechtsteden is alleen mogelijk als de bescherming tegen hoogwater en de zoetwatervoorziening - ook op lange termijn - op orde is. Het gebied Rijnmond-Drechtsteden heeft daar een voorkeursstrategie voor opgesteld. Sinds 2014 werkt de regio aan de uitvoering van deze strategie. De deltabeslissingen vormen daarbij het kader.

Rotterdam Wilhelminakade

Opgaven

Op een aantal plaatsen in Rijnmond-Drechtsteden voldoen de dijken niet aan de huidige normen. Daarnaast is voor de meeste dijken een hoger beschermingsniveau afgesproken, omdat het aantal mensen en de waarde achter de dijken is gestegen. Waar dijken op veen gebouwd zijn, leidt bodemdaling bovendien tot een extra opgave voor de veiligheid. In de regio Rijnmond-Drechtsteden concentreert de veiligheidsopgave zich in de regio rond Rotterdam, Krimpenerwaard, Alblasserwaard-Vijfheerenlanden, het eiland van Dordrecht en op Voorne-Putten. Door de klimaatverandering komen er ook langere perioden van droogte, waardoor de zoetwatervoorziening in de regio onder druk komt te staan. Tot slot is er een opgave op het gebied van ruimtelijke adaptatie, onder meer in de buitendijkse gebieden.

Voorkeursstrategie waterveiligheid

De meeste gebieden in Rijnmond-Drechtsteden liggen zo laag dat ze bij een overstroming zeer snel en diep onder water komen te staan. Overstromingen voorkomen (preventie) is daarom heel belangrijk. Dat kan door steeds de beste combinatie te kiezen van drie soorten preventieve maatregelen: stormvloedkeringen, dijken en rivierverruiming.

De Hollandsche IJssel blijft een open rivier die met een stormvloedkering kan worden afgesloten. Dat geeft de beste kansen voor veiligheid, scheepvaart en getijdennatuur. Het onderzoek naar de vervanging van de Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg krijgt een brede opzet: naast het vervangen van de stormvloedkering is ook een oplossing met zeesluizen een van de te onderzoeken alternatieven (dit onderzoek start naar verwachting rond 2040). Het Deltaprogramma houdt nieuwe inzichten in klimaatverandering, waterveiligheid en zoetwatervoorziening in de gaten; zo nodig start het onderzoek eerder. Naast het beperken van de kans op een overstroming worden ook waterrobuuste aanpassingen in de ruimtelijke inrichting voorbereid. En extra aandacht voor crisisbeheersing is nodig om, mocht het toch misgaan in deze complexe en dichtbevolkte regio, onder meer het elektriciteitsnetwerk en risicovolle bedrijven te beschermen.

Bijzonder voor Rijnmond-Drechtsteden zijn de uitgestrekte buitendijkse gebieden waar intensief gewoond en gewerkt wordt. Deze gebieden genieten geen bescherming van dijken. De regio zet hier extra in op schadebeperkende maatregelen en communicatie over de risico’s die de inwoners lopen.

Kenmerkend voor de aanpak in deze regio is dat water en ruimtelijke ontwikkelingen in samenhang worden bekeken. 

Voorkeursstrategie zoetwater

West-Nederland is voor zoetwater afhankelijk van een beperkt aantal plaatsen waar zoetwater uit de rivieren wordt ingelaten in het gebied (inlaatpunten). De belangrijkste zijn de punten bij Gouda en Bernisse. Die inlaatpunten worden in de toekomst minder betrouwbaar, omdat het water vaker verzilt. Tegelijkertijd is de kans groot dat de vraag naar zoetwater in de toekomst zal toenemen. De zoetwatervoorziening van West-Nederland blijft op orde door de mogelijkheden om in geval van nood water vanuit de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal aan te voeren stap voor stap uit te breiden. De zoetwateraanvoer via het Brielse Meer wordt stapsgewijs robuuster: op korte termijn wordt het beheer geoptimaliseerd. Ook komt er een verbeterd monitoringsysteem en wordt een extra waterinlaat bij Spijkenisse in gebruik genomen. De waterbeheerder gaat met ‘slim watermanagement’ de verzilting verminderen in de Hollandsche IJssel, het Amsterdam-Rijnkanaal, het Noordzeekanaal en bij de stuw bij Hagestein. Daarnaast moeten gebruikers zuiniger omgaan met water, door innovaties toe te passen.

Ruimtelijke adaptatie

In de regio Rijnmond-Drechtsteden wordt ook samengewerkt op het gebied van klimaatbestendigheid. Deze samenwerking vindt onder andere plaats in het project Strategische Adaptatieagenda Buitendijks, de City Deal Ruimtelijke Adaptatie en het Impactproject Proeftuin Agniesebuurt/Zomerhofkwartier (2e tranche).

De gemeente Rotterdam, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, bewoners en ondernemers werken in de Proeftuin Agniesebuurt/Zomerhofkwartier samen aan innovatieve plannen voor de waterhuishouding van de stad. In de Agniesebuurt zijn met de aanleg van het waterplein en diverse regentuinen al de nodige innovaties doorgevoerd.

In 2017 zijn aanvullende werkzaamheden om de gehele Agniesebuurt klimaatbestendig te maken gestart/uitgevoerd. Door regenwater niet door de riolering af te voeren, maar onder de straten te bergen is de wijk beter voorbereid op de toekomst. Bekijk deze animatie om te zien hoe dit gaat gebeuren.

Uitvoeringsagenda

Onderdeel van de voorkeursstrategie waterveiligheid is een uitvoeringsagenda. De volgende maatregelen staan onder andere op deze agenda voor 2015/2016:

  • Onderzoek Alblasserwaard-Vijfheerenlanden
    De betrokken partijen hebben onderzocht hoe zij ruimtelijke en economische ontwikkelingen in dit gebied slim kunnen combineren met het verhogen en versterken van de dijken. Het zwaartepunt ligt op de zuidrand van de Alblasserwaard. Meer informatie. Bekijk de film 'Volop verbindingen tussen water en ruimte in Alblasserwaard-Vijfheerenlanden’ .
  • Onderzoek Eiland van Dordrecht
    De deltabeslissing Waterveiligheid biedt de mogelijkheid om in bijzondere gevallen de bescherming tegen overstromingen tot stand te brengen met een ‘slimme combinatie’ van dijken, aanpassingen in de ruimtelijke inrichting en extra inzet op crisisbeheersing. Het Eiland van Dordrecht is een van de locatie waar zo’n slimme combinatie mogelijk aantrekkelijk is. Meer informatie.
  • Pilot Ruimtelijk Instrumentarium Dijken
    In de pilot Ruimtelijk Instrumentarium Dijken is onderzocht of met het bestaande ruimtelijk en financieel instrumentarium ruimtereserveringen voor toekomstbestendige dijkversterkingen mogelijk zijn. De conclusie is dat het ruimtelijk instrumentarium op orde is, maar vooral effectief is als op basis van een gezamenlijk gebiedsvisie gewerkt wordt. Meer informatie.
  • Strategische adaptatieagenda buitendijks
    In Rijnmond-Drechtsteden liggen vier buitendijkse gebieden waar de waterveiligheidsvragen complex zijn en de kosten van oplossingen hoog: Botlek, historisch havengebied Dordrecht, Noordereiland en Merwe-Vierhavens. Pilotprojecten voor deze gebieden hebben inzicht gegeven in de kwetsbaarheid en de mogelijke oplossingen. Op basis hiervan stelt de gemeente Rotterdam met de betrokken partijen een strategische adaptatieagenda buitendijks op. Meer informatie. Bekijk de film ‘Wonen en werken in buitendijks gebied - Samenwerken aan een waterveilige toekomst’.
  • Casestudie crisisbeheersing
    De veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond heeft in een casestudie verbeteringen voor de crisisbeheersing bij overstromingen uitgewerkt. Meer informatie.
  • Maeslantkering
    De Maeslantkering heeft een grote rol in de bescherming van de regio tegen overstromingen. Het onderzoek richt zich op de vraag hoe de waterveiligheid groter kan worden door het verbeteren van de werking van de Maeslantkering. Meer informatie.
  • Geuzenlinie
    De Geuzenlinie moet recreatie, verkeer en een (specifieke) vraag naar werkgebieden combineren met waterberging. Begin 2017 zijn de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis, Nissewaard en Westvoorne gestart met het Gebiedsprogramma Geuzenlinie aan de noordrand van het eiland Voorne-Putten. Meer informatie.
  • Integrale aanpak Hollandsche IJssel
    De betrokken partijen beogen een integrale aanpak voor de Hollandsche IJssel, waarbij naar het systeem in zijn geheel wordt gekeken (kering, voorlanden en dijken). Meekoppelkansen worden ook beschouwd, zoals een betere bereikbaarheid van de Krimpenerwaard. Meer informatie.
  • Rivier als getijdenpark
    Het project richt zich op het verzachten en vergroenen van nu nog vaak stenige oevers. Gebruik maken van natuurlijk processen is goed voor natuurontwikkeling en recreatie en verbetert op een aantal locaties de waterveiligheid. Meer informatie.
  • Onderzoek Rijn-Maasmonding
    Op verzoek van de Tweede Kamer (motie Geurts) is aanvullend onderzoek gedaan naar afsluiting van de Rijn-Maasmonding aan de zeezijde, als optie voor de lange termijn. Dit betreft de variant met zeesluizen in de Oude Maas en Nieuwe Maas in combinatie met piekberging in de Oosterschelde. De conclusie is dat dit een volwaardig te onderzoeken alternatief is als onderzoek start naar vervanging van de Maeslantkering (naar verwachting in 2040). Het Deltaprogramma houdt nieuwe inzichten in klimaatverandering, waterveiligheid en zoetwatervoorziening in de gaten; zo nodig start het onderzoek eerder. Meer informatie.

Naast deze projecten en onderzoeken zijn in 2016/17 nadere ambities geformuleerd voor de thema’s Water & Ruimte, Stormvloedkeringen, Buitendijks, Ruimtelijke adapatie, Crisisbeheersing en Adaptief Deltamanagement.Elke ambitie wordt door één van de partijen uit het gebied getrokken, in samenwerking met de andere betrokken partijen. Middels plannen van aanpak zijn de acties per ambitie nader geconcretiseerd.

Twee pilots in de regio van Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden hebben in 2016 Europese Interreg-subsidie toegewezen gekregen. Het gaat om Europese programma’s rondom meerlaagsveiligheid (FRAMES) en klimaatadaptatie (BEGIN), waar respectievelijk de provincie Zuid-Holland en de gemeente Dordrecht in participeren. Meer informatie.

Deltaprogramma 2018

Lees over de voortgang in het gebied Rijnmond-Drechtsteden in het Deltaprogramma 2018.

Documenten