Waddengebied

De Waddenzee is in zijn geheel, van Den Helder tot Esbjerg, opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het is een van de belangrijkste wetlands van de wereld en heeft unieke natuurwaarden. Het gebied is ook voor de veiligheid van groot belang. De buitendelta’s, de Waddeneilanden, de wadplaten en de kwelders beschermen samen de kust van Noord-Nederland.

Inzet van de voorkeursstrategie Waddengebied voor de waterveiligheid is dat de belangrijke waarden van het Waddengebied behouden blijven met zo natuurlijk mogelijke maatregelen. De komende jaren ligt het accent op de uitwerking en zoekt de regio kansen voor een integrale aanpak van maatregelen. De deltabeslissingen en de beslissing Zand vormen daarbij het kader.

Luchtfoto van Schiermonnikoog

Opgave

Het uitgestrekte intergetijdengebied in de ondiepe Waddenzee (wadplaten, kwelders en geulen) vormt een buffer tegen hoge golven van de Noordzee. Zonder deze buffer zouden de waterkeringen langs de vaste wal en op de eilanden sterker en hoger moeten zijn. Het intergetijdengebied van de Waddenzee heeft nu al extra zand nodig omdat de zeespiegel stijgt. Als de zeespiegel sneller stijgt, kan het intergetijdengebied de stijging misschien niet meer bijhouden en neemt de bufferende werking af.

Daarnaast biedt ongeveer honderd kilometer waterkeringen langs de vaste wal van de Waddenzee en op de eilanden niet het gewenste beschermingsniveau. Een deel van de waterkeringen moet bovendien beter beschermd worden vanwege de de rol die met name Noord-Groningen heeft in de gaswinning en het (inter)nationale gastransport. Ten slotte is het aardbevingsbestendig maken van de dijken in Groningen van belang.

Voorkeursstrategie met drie uitwerkingen

Voor het waddengebied is een voorkeursstrategie opgesteld met drie uitwerkingen.

Zand

Inzet van de voorkeursstrategie is dat het intergetijdengebied mee blijft groeien met de zeespiegelstijging. Om dat te bevorderen vinden zandsuppleties plaats. Het lijkt erop dat tot 2100 geen zandsuppleties in de Waddenzee zelf en in het Eems-Dollard en zijn mondingnodig zijn voor de waterveiligheid. Voor de natuurwaarden is dit ook niet wenselijk. Vooralsnog volstaat het zand te blijven suppleren aan de Noordzeekant van de Waddeneilanden (op het kustfundament) en eventueel op de buitendelta’s. Met pilots en monitoring wordt onderzocht of het zand daarmee tijdig op natuurlijke wijze naar de platen en kwelders van de Waddenzee stroomt (‘lerend werken’). Dit gebeurt binnen het onderzoeksprogramma Kustgenese 2.0 van Rijkswaterstaat, dat inzicht levert in de werking en toekomstige veranderingen van het zandige systeem.

Dijken

Voor dijkversterkingen voorziet de voorkeursstrategie in een gebiedsgerichte en integrale aanpak. Die komt tot stand door aanpassingen aan de keringen aan te laten sluiten bij gebiedsontwikkelingen en meerwaarde te creëren voor functies als natuur, recreatie en regionale economie. Dit kan langs de vaste wal vrijwel overal met innovatieve dijkconcepten, zoals brede groene dijken, multifunctionele dijken en overslagbestendige dijken. De drie waterschappen Wetterskip Fryslân, Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s onderzoeken deze vernieuwende keringsconcepten in pilots binnen de Projectoverstijgende Verkenning (POV) Waddenzeedijken. Waterschap Noorderzijlvest past in het dijkverbeteringstraject Eemshaven-Delfzijl al innovatieve dijkconcepten toe. 

Waddeneilanden

Rijkswaterstaat en de eilandgemeenten werken met kennisinstellingen en de veiligheidsregio's aan een integrale strategie voor de waterveiligheid voor elk Waddeneiland. De strategieën gaan in op het suppletiebeheer, dynamisch kustbeheer, kwelderontwikkeling, innovatieve dijkconcepten en rampenbeheersing. De buitendijkse gebieden worden minder kwetsbaar voor overstromingsrisico’s door expliciet rekening te houden met deze risico’s bij ruimtelijke (her)ontwikkelingen. De samenwerkende eilanden en de veiligheidsregio staan hierbij primair aan de lat voor de uitvoering. 

Samenwerking in de uitvoering

Voor dijkversterkingen voorziet de voorkeursstrategie in een gebiedsgerichte en integrale aanpak. Die komt tot stand door aanpassingen aan de keringen aan te laten sluiten bij gebiedsontwikkelingen en meerwaarde te creëren voor functies als natuur, recreatie en regionale economie. Dit kan langs de vaste wal vrijwel overal met innovatieve dijkconcepten, zoals brede groene dijken, multifunctionele dijken en overslagbestendige dijken. De drie waterschappen Wetterskip Fryslân, Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s onderzoeken deze vernieuwende keringsconcepten in pilots binnen de Projectoverstijgende Verkenning (POV) Waddenzeedijken. Waterschap Noorderzijlvest past in het dijkverbeteringstraject Eemshaven-Delfzijl al innovatieve dijkconcepten toe. 

Deltaprogramma 2018

Lees over de voortgang in het Waddengebied in het Deltaprogramma 2018