Deltaprogramma

Deze hoofdrubriek bevat 5 rubrieken:

IJsselmeergebied

Het IJsselmeergebied is de spil van de Nederlandse waterhuishouding. Het herbergt bijzondere waarden voor natuur en cultuurhistorie. De Afsluitdijk heeft in het hele gebied meer veiligheid gebracht en landaanwinning mogelijk gemaakt. Ook is een zoetwatervoorraad gecreëerd waar landbouw, industrie en natuur in een groot deel van Nederland van profiteren. De samenleving maakt op allerlei manieren gebruik van de meren en de oevers, bijvoorbeeld voor recreatie, drinkwaterwinning en scheepvaart.

Om al deze functies ook in de toekomst goed tot hun recht te laten komen en waar mogelijk te versterken, is het van belang flexibel in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Inzet van de voorkeursstrategie voor het IJsselmeergebied is om de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening op orde te houden en de flexibiliteit te vergroten. De komende jaren ligt het accent op de uitwerking en zoekt de regio via het Pact van het IJsselmeergebied en de Gebiedsagenda 2050 IJsselmeergebied kansen voor een integrale aanpak van maatregelen. De deltabeslissingen vormen daarbij een belangrijk vertrekpunt en kader.

Auto rijdt op een weg naast een aan het IJsselmeer gelegen dijk

Opgaven

De zeespiegel blijft stijgen, mogelijk sneller dan eerst werd aangenomen. Daardoor is het in de afgelopen periode al moeilijker geworden om IJsselmeerwater naar de Waddenzee te spuien. Tegelijkertijd wordt ervan uitgegaan dat er door klimaatverandering in extreme omstandigheden meer rivierwater naar het IJsselmeer moet worden afgevoerd. Langere perioden van droogte kunnen daarnaast de aanvoer juist doen afnemen. Het peilbeheer moet hier op kunnen inspelen. Vooral ook omdat klimaatverandering en economische ontwikkelingen naar verwachting tot een grotere vraag naar zoetwater leiden.

Op het gebied van waterveiligheid moet een aantal primaire waterkeringen (waaronder de Afsluitdijk, Houtribdijk en Markermeerdijk tussen Hoorn en Amsterdam) versterkt worden. Hiermee wordt het veiligheidsniveau weer op orde gebracht.

Voorkeursstrategie waterafvoer

Als de zeespiegel verder stijgt, nemen de spuimogelijkheden naar de Waddenzee af en zou het waterpeil in het IJsselmeer kunnen stijgen. Uitgangspunt van de deltabeslissing IJsselmeergebied is dat het gemiddelde winterpeil (NAP -25 cm) van het IJsselmeer en Markermeer in ieder geval tot 2050 gelijk blijft. De voorkeursstrategie is gebaseerd op een combinatie van spuien en pompen. Het project Afsluitdijk voorziet al in een vergroting van de afvoercapaciteit naar de Waddenzee door middel van pompen. Vanaf 2022 zijn pompen in de spuisluizen bij Den Oever operationeel. De pompcapaciteit is daarna zo nodig stapsgewijs te vergroten. Na 2050 kan het winterpeil, indien nodig, in het IJsselmeer beperkt meestijgen, maar hooguit 10-30 cm en alleen als dit kosteneffectief en noodzakelijk is.

Voorkeursstrategie zoetwater

De zoetwatervoorraad in het IJsselmeergebied blijft op orde met een samenhangende set maatregelen in het hoofdwatersysteem (de grote meren), de regionale watersystemen (de kleinere waterlopen, boezemwateren en kanalen) en bij de gebruikers. De beschikbaarheid van zoetwater wordt vergroot door het invoeren van flexibel peilbeheer in het IJsselmeer, het Markermeer en de Zuidelijke Randmeren. Hiermee is op korte termijn een 'waterschijf' van 20 cm structureel beschikbaar als watervoorraad. Het nieuwe peilbesluit dat hiervoor nodig is wordt naar verwachting in 2017 vastgesteld. Deze schijf behoeft op termijn (waarschijnlijk pas na 2050) wellicht stapsgewijs vergroting.

De beheerders van regionale watersystemen gaan het gebruik van zoetwater uit het IJsselmeergebied beperken, bijvoorbeeld door efficiënter door te spoelen en regelbare stuwen te gebruiken. Ook landbouwers en industriële ondernemingen worden gestimuleerd water te besparen, bijvoorbeeld met ondergrondse zoetwateropslag en hergebruik van proces- of koelwater. Hierover zijn afspraken gemaakt in de Bestuursovereenkomst Zoetwatermaatregelen IJsselmeergebied 2016-2021.

Overgangsgebieden regio Amsterdam en IJssel-Vechtdelta

Regio Amsterdam

Het watersysteem in deze regio staat in verbinding met de Noordzee, het IJsselmeer en het rivierengebied. Vanwege de geringe flexibiliteit in het systeem zijn ingrepen in deze gebieden van invloed op het functioneren van het watersysteem. Bovendien zijn in deze regio ook de  ruimtelijke ontwikkelingen en het watersysteem nauw met elkaar verbonden. Vanuit  het voorbeeldprogramma Westpoort wordt in 2017 een start gemaakt met het formuleren van een adaptatiestrategie voor de hele stad. Het programma  Amsterdam Rainproof krijgt naar verwachting vanaf 2017 uitwerking in zichtbare projecten op straten, pleinen en daken en in tuinen. De gemeente grijpt ontwikkelingen in de stad aan om vitale infrastructuur en kwetsbare objecten beter te beschermen tegen water met een meerlaagsveiligheidsbenadering.

Regio IJssel-Vechtdelta

Eind 2015 hebben Rijk en regio de resultaten van het MIRT Onderzoek IJssel-Vechtdelta vastgesteld. De regio gaat de strategie voor meerlaagsveiligheid en klimaatbestendigheid van de IJssel-Vechtdelta uitvoeren aan de hand van een uitvoeringsprogramma. De maatregelen zijn in te delen in vier thema’s: dynamisch peilbeheer, meerlaagsveiligheid, klimaatbestendig ontwikkelen en innovatieve samenwerking (zoals met marktpartijen experimenteren met financiële samenwerkingsvormen en juridische constructies). Het Rijk ondersteunt door kennis uit te wisselen en een podium voor het project te bieden. De regio gaat actief op zoek naar gebieden in landsdeel Oost waar meerlaagsveiligheid of slimme combinaties kansrijk lijken.

Meerlaagsveiligheidsprojecten

Op Marken en in de IJssel-Vechtdelta zijn de mogelijkheden verkend om het gewenste waterveiligheidsniveau deels te behalen door toepassing van ruimtelijke oplossingen. De uitgevoerde MIRT-onderzoeken hebben op dat punt meer inzicht opgeleverd in de praktische toepasbaarheid van het concept meerlaagsveiligheid. In de IJssel-Vechtdelta bleken er meer ruimtelijke maatregelen mogelijk dan op Marken.

Pact van het IJsselmeergebied

Voor monitoring van de voortgang, de programmering en een goede informatie-uitwisseling hebben de betrokken regiopartijen zich verenigd in het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied. De ambities van het platform reiken echter verder dan het Deltaprogramma. Het gaat ook om het benutten van meekoppelkansen, om synergie en om versterking van de ruimtelijke kwaliteit in combinatie met nieuwe (economische) ontwikkelingen. Overheden en maatschappelijke organisaties in het IJsselmeergebied hebben deze ambities op 6 maart 2015 vastgelegd in een bestuursovereenkomst ’Het Pact van het IJsselmeergebied’.

Deltaprogramma 2017

Lees over de voortgang in het IJsselmeergebied in het Deltaprogramma 2017.