Is het risico van de adaptieve strategie dat we te laat zijn met maatregelen?

Het is belangrijk dat ook het nieuwe kabinet zich bewust is van de gevolgen van klimaatverandering en de fysieke veiligheid en leefbaarheid van Nederland. Sedert 2010 bereidt het Deltaprogramma Nederland daarop voor wat betreft de wateropgaven en de ruimtelijke inrichting. Er is een Deltafonds voor de financiering van alle maatregelen met ca. 1 miljard euro per jaar. De deltacommissaris is de nationale regisseur. Elk jaar is er een voortgangsrapport met concrete projecten voor de komende jaren. Er is een investeringsopgave tot 2050 geformuleerd van ca. 26 miljard euro. 

De historie leert dat het werk aan de delta nooit af is, en een continue aandacht en inspanning vereist. Sedert 2010 wordt geanticipeerd en is de aandacht gericht op het voorkomen van een ramp en schade in plaats van gereageerd als het verkeerd gegaan is, zoals vroeger gebeurde. Dat is een grote historische verandering en overigens uniek in de wereld, maar noodzakelijk in dit laag gelegen land.

Veel betrokkenen vragen aandacht voor de aanpak en de langere termijn, ook met suggesties en visies. Wij waarderen het zeer dat mensen vanuit hun kennis, betrokkenheid en achtergrond meedenken met mogelijke oplossingen op meerdere plekken in Nederland. De deltacommissaris werkt inclusief en neemt goede plannen en ideeën mee in zijn werk dat hij samen met ministeries, rijkswaterstaat, waterschappen, gemeenten en provincies verricht. De doelen zoals in de wet vastgelegd, staan daarbij centraal.

Het Deltaprogramma is gebaseerd op een lange termijn visie en kiest - mede vanwege de onzekerheden - een adaptieve benadering. Elk jaar bepalen we of we op schema zitten en of de koers eventueel bijgesteld moet worden. De lange termijn visie is ons land, onze delta leefbaar en bewoonbaar te houden, en meer concreet alle inwoners een basisveiligheid te bieden, met een kans van overlijden tengevolge van een overstroming van niet hoger van 1/100.000 per jaar. Deze hoge wettelijke bescherming geldt sedert 1 januari dit jaar. Uiterlijk in 2050 moeten alle dijken, dammen en keringen daaraan voldoen.

Die lange termijn visie kan op verschillende manieren gerealiseerd worden. In de adaptieve benadering van het Deltaprogramma hebben we, samen met betrokken overheden en belanghebbenden, verschillende maatregelen pakketten ontwikkeld, die rechtdoen aan de specifieke wateropgaven, de natuurlijke dynamiek en hun onderlinge samenhang. We bekijken voortdurend welke korte termijn acties nodig zijn en welke opties we voor de toekomst moeten open houden. Dit is geen uitstel, maar doen wat nodig is en klaar staan om er een tandje bij te zetten. Grootschaliger plannen liggen dus op de plank. Hiermee houden we rekening met de grote onzekerheden op termijn van honderd jaar en het feit dat we ons geld tenslotte maar een keer kunnen uitgeven en in de tussentijd de veiligheid moeten borgen. 

Zo heeft de minister van IenM  voor de Maeslantkering mede geconcludeerd dat er nu nog geen aanleiding is op korte termijn te investeren in een vervanging door een zeesluis waarmee de Nieuwe Waterweg wordt afgesloten, maar dit wel als optie open te houden als vervanging van de kering vanaf 2040 op de agenda komt of als de omstandigheden - zoals de zeespiegelstijging - daartoe eerder aanleiding geven. Dit zou een grote systeemingreep zijn. 

Ook de toekomst van keringen als de Oosterscheldekering wordt op deze wijze benaderd. De Afsluitdijk uit 1932 wordt momenteel grondig versterkt.

Vanuit het Deltaprogramma houden we dus de vinger aan de pols wat betreft weerextremen, rivierafvoeren en de zeespiegelstijging, zodat we dit type beslissingen eerder kunnen agenderen als daartoe aanleiding is, bijv. bij nieuwe aanwijzingen of inzichten over versnelde zeespiegelstijging. Dat is nu nog niet het geval. 

We doen dat in het Deltaprogramma samen met de beheerder Rijkswaterstaat, de waterschappen  en kennisinstellingen als KNMI, Deltares, PBL en universiteiten, en andere betrokken overheden. We houden daarbij rekening met de benodigde tijd - soms decennia - om deze plannen uit te werken en uit te voeren. We doen dat overigens vanuit een situatie waarin onze inwoners en onze economie heel goed zijn beschermd.